Maharashtra Arthasankalp 2026 महाराष्ट्र राज्याच्या २०२६-२७ या आर्थिक वर्षाचा अर्थसंकल्प आज ६ मार्च रोजी विधानसभेत सादर करण्यात आला. राज्याच्या इतिहासात पहिल्यांदाच मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी अर्थमंत्री म्हणून हा अर्थसंकल्प मांडला. विशेष म्हणजे, अजित पवार यांच्या निधनानंतर ही जबाबदारी मुख्यमंत्र्यांनी स्वीकारली आणि हा अर्थसंकल्प त्यांनाच समर्पित केला. या अर्थसंकल्पात २०२७ पर्यंतच्या महाराष्ट्राच्या विकासाची दूरदृष्टी मांडण्यात आली असून शेतकरी, महिला, युवक आणि पायाभूत सुविधांसाठी मोठ्या घोषणा करण्यात आल्या आहेत. अजित पवार यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ भव्य स्मारक आणि त्यांच्या नावाने नागरी पुरस्कार सुरू करण्याची घोषणाही यावेळी करण्यात आली. हा अर्थसंकल्प ‘विकसित महाराष्ट्र २०४७’ च्या ध्येयाकडे नेणारा असल्याचे मुख्यमंत्र्यांनी नमूद केले.
पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी आणि प्रोत्साहन योजना Maharashtra Arthasankalp 2026
शेतकऱ्यांसाठी या अर्थसंकल्पात सर्वात मोठी घोषणा म्हणजे कर्जमाफीची अंमलबजावणी होय. ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत ज्या शेतकऱ्यांचे पीक कर्ज थकबाकीत आहे, अशा शेतकऱ्यांना २ लाख रुपयांपर्यंतची कर्जमाफी ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी योजने’ अंतर्गत जाहीर करण्यात आली आहे. यासोबतच, जे शेतकरी आपल्या कर्जाची नियमित परतफेड करतात, अशा प्रामाणिक शेतकऱ्यांसाठी ५० हजार रुपयांपर्यंतचा प्रोत्साहन लाभ देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला आहे. गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात विमा योजनेचा विस्तार करून आता त्यात शेतमजुरांचाही समावेश करण्यात आला आहे, ज्यामुळे ग्रामीण भागातील कष्टकरी वर्गाला मोठे सामाजिक संरक्षण मिळणार आहे.
लाडकी बहीण योजनेची निरंतरता आणि महिलांसाठी विशेष तरतूद
राज्यातील महिलांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय ठरलेली ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ यापुढेही विनाखंड सुरू राहणार असल्याची ग्वाही देवेंद्र फडणवीस यांनी दिली. या योजनेसाठी अर्थसंकल्पात भरीव निधीची तरतूद करण्यात आली आहे. महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी प्रत्येक जिल्ह्यात सूक्ष्म आणि लघु उद्योग केंद्र स्थापन केले जाणार आहेत. तसेच, नवीन गुंतवणूक धोरणांतर्गत ५० लाख प्रत्यक्ष रोजगार निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. महात्मा फुले यांच्या २०० व्या जयंती निमित्त विविध कार्यक्रमांचे आयोजन आणि संत गाडगेबाबा तीर्थक्षेत्र सर्किट विकसित करण्यासाठी निधी देऊन सामाजिक वारसा जपण्याचा प्रयत्नही या अर्थसंकल्पात दिसून येतो.
पायाभूत सुविधा आणि मेट्रो जाळ्याचा विस्तार: मुंबई ते नागपूर कनेक्टिव्हिटी
राज्यातील पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी सरकारने मोठी तिजोरी उघडली आहे. मुंबईत अजून एक नवीन भुयारी मेट्रो मार्ग तयार करण्याची घोषणा करण्यात आली असून, २०२९ पर्यंत राज्यात एकूण १६५ किमी लांबीची मेट्रो मार्गिका तयार करण्याचे उद्दिष्ट आहे. समृद्धी महामार्गाला २०२८ पर्यंत दक्षिण मुंबईशी जोडले जाईल, ज्यामुळे विदर्भ आणि मुंबईमधील अंतर अधिक कमी होईल. अटल सेतू आता थेट मुंबई विमानतळाला जोडला जाणार असून वर्सोवा-भाईंदर किनारी मार्ग डिसेंबर २०२८ पर्यंत पूर्ण केला जाईल. रस्ते विकासासोबतच ६ हजार किमीचे नवीन द्रुतगती मार्ग विकसित करण्याची योजनाही मुख्यमंत्र्यांनी मांडली आहे.
अर्थसंकल्पातील काय स्वस्त आणि काय महाग: सर्वसामान्यांच्या खिशावर परिणाम
या अर्थसंकल्पात काही अत्यावश्यक सेवा आणि वस्तूंवरील करात सवलत देऊन सर्वसामान्यांना दिलासा देण्यात आला आहे. विशेषतः आरोग्याच्या दृष्टीने कर्करोगावरील औषधे, मधुमेहावरील उपचार आणि विविध वैद्यकीय उपकरणे स्वस्त होणार आहेत. सौर ऊर्जेला प्रोत्साहन देण्यासाठी सौर पॅनेलच्या किमतीत घट होणार आहे, तसेच क्रीडा साहित्यावरील कर कमी केल्याने खेळाडूंना फायदा होईल. दुसरीकडे, महसूल वाढवण्यासाठी आणि व्यसनाधीनतेला आळा घालण्यासाठी दारू, सिगारेट आणि तंबाखूजन्य पदार्थांवर अतिरिक्त कर लादण्यात आला असून हे पदार्थ आता महाग होणार आहेत.
उद्योग, पर्यटन आणि तंत्रज्ञान: गडचिरोली बनणार नवे स्टील हब
महाराष्ट्राला औद्योगिक क्षेत्रात आघाडीवर ठेवण्यासाठी सरकारने काही महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प हाती घेतले आहेत. गडचिरोली जिल्ह्याचा विकास करून त्याला नवे ‘स्टील हब’ म्हणून विकसित केले जात आहे. गेमिंग क्षेत्रात जगाच्या नकाशावर येण्यासाठी महाराष्ट्रात २९५ पेक्षा जास्त गेमिंग स्टुडिओ तयार केले जातील. पर्यटनाला चालना देण्यासाठी सातारा जिल्ह्यातील वासोटा किल्ल्यावर रोप-वे प्रकल्प आणि नागपूरच्या रामटेकमध्ये तिसरी चित्रसृष्टी उभारण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. मुंबईत केंद्राच्या मदतीने ‘इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ क्रिएटिव्ह टेक्नॉलॉजी’ सुरू केली जाईल, ज्यामुळे युवकांना नवीन तंत्रज्ञानाचे शिक्षण मिळणे सोपे होईल.