Edible Oil पश्चिम आशियातील वाढता संघर्ष आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील तणावामुळे खाद्यतेलाच्या बाजारपेठेत मोठी खळबळ उडाली आहे. जागतिक पातळीवर तेलाच्या वाहतुकीवर परिणाम झाल्यामुळे गेल्या १५ दिवसांत खाद्यतेलाच्या किमतींमध्ये ८ ते १२ टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली आहे. याचा थेट फटका सामान्य माणसाच्या खिशाला बसत असून किरकोळ बाजारात सोयाबीन, सूर्यफूल आणि शेंगदाणा तेलाचे दर गगनाला भिडले आहेत. विशेषतः मध्यमवर्गीय कुटुंबांमध्ये सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या सोयाबीन तेलाच्या किमतीत प्रति लिटर १० ते १२ रुपयांची वाढ झाली असून, हॉटेल आणि रेस्टॉरंट चालकांचे देखील आर्थिक नियोजन कोलमडले आहे.
१५ लिटरच्या कॅनचे सुधारित दर आणि दरवाढीची तीव्रता Edible Oil
गेल्या दोन आठवड्यांत खाद्यतेलाच्या विविध पॅकिंगमधील दरांमध्ये लक्षणीय बदल झाला आहे. सोयाबीन तेलाचा १ लिटरचा जो दर पूर्वी १५२ रुपये होता, तो आता १६८ रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे. घरगुती वापरासाठी मोठ्या प्रमाणावर खरेदी केल्या जाणाऱ्या १५ लिटरच्या पॅकिंग कॅनचा दर २१९० रुपयांवरून थेट २४२० रुपयांवर गेला आहे. तसेच १५ किलोच्या डब्यासाठी आता २६५० रुपये मोजावे लागत आहेत, ज्याचा पूर्वीचा दर २३९५ रुपये इतका होता. ५ लिटरच्या कॅनमध्येही ९० रुपयांची वाढ झाली असून तो आता ८४० रुपयांना मिळत आहे. या दरवाढीमुळे महिन्याचा किराणा भरताना गृहिणींना कपात करावी लागत आहे.
आंतरराष्ट्रीय तणाव आणि आयात खर्चात झालेली वाढ
भारताला लागणाऱ्या खाद्यतेलाचा मोठा वाटा हा आयातीवर अवलंबून असतो. प्रामुख्याने पामतेल इंडोनेशिया आणि मलेशिया येथून आयात केले जाते, तर सोयाबीन आणि सूर्यफूल तेलाची आयात इतर देशांतून होते. अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातील युद्धजन्य परिस्थितीमुळे समुद्रमार्गे होणारी जहाज वाहतूक महागली आहे. वाहतूक खर्च वाढल्याने आणि जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत झाल्याने कच्च्या तेलाचा आयात खर्च वाढला आहे. यामुळे स्थानिक शुद्धीकरण प्रकल्पांमधून बाहेर पडणाऱ्या तेलाच्या किमतीत वाढ करणे कंपन्यांना भाग पडले आहे, ज्याचा परिणाम थेट ग्राहकांच्या बिलावर दिसत आहे.
स्थानिक बाजारपेठेतील उलाढाल आणि मागणीवर परिणाम
खाद्यतेलाच्या बाजारपेठेत सोयाबीन तेलाचा वाटा सर्वात मोठा आहे कारण ते सर्वसामान्यांच्या आवाक्यात असते. सोयगाव आणि मालेगाव यांसारख्या व्यापारी केंद्रांमध्ये दररोज टनांच्या हिशोबात तेलाची विक्री होते. एकट्या मालेगाव महापालिका क्षेत्रात दिवसाला सुमारे ४४ हजार किलो खाद्यतेलाचा वापर होतो आणि वार्षिक अडीचशे कोटी रुपयांची उलाढाल या क्षेत्रात होते. मात्र, दरात अचानक वाढ झाल्यामुळे किरकोळ विक्रीवर काहीसा परिणाम झाला आहे. व्यापाऱ्यांच्या मते, जोपर्यंत जागतिक स्तरावर शांतता प्रस्थापित होत नाही, तोपर्यंत खाद्यतेलाचे दर नियंत्रणात येणे कठीण आहे.
शेंगदाणा आणि सूर्यफूल तेलाच्या किमतीतही मोठी वाढ
केवळ सोयाबीन तेलच नाही, तर इतर खाद्यतेलांच्या किमतीही वधारल्या आहेत. शेंगदाणा तेलाच्या दरात १० ते १३ टक्क्यांनी वाढ झाली असून सूर्यफूल तेलाच्या किमती ८ ते १० टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. शेंगदाणा तेलाचा वापर प्रामुख्याने सण-उत्सवांच्या काळात जास्त असतो, परंतु आता नियमित वापरासाठीही हे तेल खरेदी करणे कठीण झाले आहे. तेलाच्या किमती वाढल्यामुळे बाहेरचे खाद्यपदार्थ, मिठाई आणि फरसाण यांच्या किमतीही येणाऱ्या काळात वाढण्याची दाट शक्यता आहे, ज्यामुळे सणासुदीच्या आनंदावर विरजण पडू शकते.
महाराष्ट्रात पुन्हा पावसाचे सावट: मराठवाडा आणि विदर्भाला ऑरेंज अलर्ट
