आई योजना: महिलांना पर्यटन व्यवसायासाठी ₹१५ लाखांपर्यंत कर्ज आणि १२% व्याज परतावा! Aai Business Loan 2026

Aai Business Loan 2026 महाराष्ट्र शासनाच्या पर्यटन व सांस्कृतिक कार्य विभागाने महिलांना उद्योग जगतात आत्मनिर्भर बनवण्यासाठी ‘आई’ (महिला केंद्रित लिंग समावेशक पर्यटन धोरण) ही महत्त्वाकांक्षी योजना सुरू केली आहे.

या योजनेअंतर्गत पर्यटन क्षेत्रात नवीन व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किंवा सध्याच्या व्यवसायाचा विस्तार करण्यासाठी महिलांना ₹१५ लाखांपर्यंतचे कर्ज उपलब्ध करून दिले जाते. सर्वात मोठी बाब म्हणजे या कर्जावर १२% पर्यंतच्या व्याजाची परतफेड थेट सरकार करते.

तुम्हीही स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याचा विचार करत असाल, तर या योजनेचे नियम, पात्रता आणि अर्ज प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे.

योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि आर्थिक लाभ Aai Business Loan 2026

• कर्ज मर्यादा: मान्यताप्राप्त बँकांकडून पर्यटन व्यवसायासाठी ₹१५ लाखांपर्यंत वित्तपुरवठा.
• १२% व्याज परतावा: कर्जावर आकारल्या जाणाऱ्या व्याजाची रक्कम (जास्तीत जास्त १२% दराने) शासन थेट महिलेच्या बँक खात्यात जमा करते.
• व्याज परताव्याची मुदत: खालीलपैकी जो पर्याय आधी पूर्ण होईल तोपर्यंत ही सवलत लागू राहील:
  • कर्जाची पूर्ण परतफेड होईपर्यंत
  • जास्तीत जास्त ७ वर्षांचा कालावधी
  • एकूण व्याज परतावा ₹४.५० लाख होईपर्यंत
• विमा संरक्षण: नोंदणीकृत महिला टूर गाईड, महिला चालक व कर्मचाऱ्यांच्या विमा हप्त्याची रक्कम पहिल्या ५ वर्षांसाठी शासन भरणार आहे.

‘आई’ योजनेतून कोणते पर्यटन व्यवसाय सुरू करता येतील?

महाराष्ट्रभरात पर्यटनाशी निगडित विविध प्रकारच्या व्यवसायांसाठी हे कर्ज उपलब्ध आहे:

श्रेणी	व्यवसायाचे प्रकार
निवास व भोजन व्यवस्था	होमस्टे, हॉटेल, रिसॉर्ट, रेस्टॉरंट, कॅफे, फास्ट फूड सेंटर, क्लाउड किचन किंवा बेकरी
पर्यटन व प्रवास सेवा	टूर अँड ट्रॅव्हल्स एजन्सी, गाईड सेवा, टुरिस्ट ट्रान्सपोर्ट ऑपरेटर
विशेष पर्यटन संकल्पना	कृषी पर्यटन केंद्र (Agri Tourism), वेलनेस व निसर्गोपचार केंद्र (योग/आयुर्वेद), कॅरॅव्हॅन, टेंट/ट्री हाऊस
इतर पूरक व्यवसाय	स्थानिक हस्तकला व भेटवस्तूंची दुकाने (Souvenir Shops), आर्ट अँड क्राफ्ट व्हिलेज, इव्हेंट मॅनेजमेंट

कोण पात्र ठरेल? (महत्त्वाचे निकष व अटी)

1. रहिवासी: अर्जदार महिला ही महाराष्ट्र राज्याची मूळ रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
2. मालकी हक्क: संबंधित पर्यटन व्यवसाय हा १००% महिलेच्या मालकीचा व तिच्याच नियंत्रणाखाली असावा.
3. ५०% महिला कर्मचारी: हॉटेल, ट्रॅव्हल एजन्सी किंवा व्यवसायात काम करणाऱ्या एकूण कर्मचाऱ्यांपैकी किमान ५०% कर्मचारी महिला असणे बंधनकारक आहे.
4. बँक खात्याची जोडणी: बँक खाते आधार कार्डशी लिंक आणि DBT-सक्षम असावे.
5. विनातारण लाभ: जर तारण (Collateral) उपलब्ध नसेल, तर केंद्र सरकारच्या क्रेडिट गॅरंटी योजनेचा (CGTMSE) लाभ घेऊन कर्ज मिळवता येते.

अर्जासाठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे

• ओळख व पत्त्याचा पुरावा: आधार कार्ड, पॅन कार्ड किंवा मतदार ओळखपत्र.
• व्यवसायाची नोंदणी: उद्योग आधार (Udyam Registration), शॉप ॲक्ट लायसन्स (Shop Act), अन्न व औषध परवाना (FDA/FSSAI) व GST (लागू असल्यास).
• प्रतिज्ञापत्र: व्यवसाय स्वतःच्या मालकीचा असल्याचे ₹१०० च्या स्टॅम्प पेपरवरील नोटरी केलेले प्रतिज्ञापत्र.
• बँक तपशील: बँक पासबुक किंवा कॅन्सल केलेला चेक.
• प्रकल्प आराखडा (Project Report): व्यवसायाची संपूर्ण माहिती देणारा किमान ५०० शब्दांचा संकल्पना आराखडा.
• इतर: चालू व्यवसायाचे फोटो व ₹५० ची प्रक्रिया शुल्क पावती.

अर्ज कसा आणि कुठे करावा? (Step-by-Step प्रक्रिया)

1.पात्रता प्रमाणपत्र (LOI) मिळवणे:प्रादेशिक पर्यटन कार्यालयात अर्ज सादर करा.

विहित नमुन्यातील अर्ज भरून तुमच्या विभागातील प्रादेशिक पर्यटन कार्यालयाकडे (पुणे, नवी मुंबई, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर, अमरावती किंवा नागपूर) सादर करा. छाननीनंतर पर्यटन संचालनालयाकडून Letter of Intent (LOI) दिले जाते.

2.बँकेत कर्जासाठी अर्ज दाखल करणे:LOI मिळाल्यानंतर बँकेशी संपर्क साधा.

मिळालेले ‘Letter of Intent’ (LOI) आणि व्यवसायाचा प्रोजेक्ट रिपोर्ट घेऊन राष्ट्रीयीकृत किंवा मान्यताप्राप्त बँकेत कर्जासाठी अर्ज करा.

3.कर्ज मंजुरी व थेट व्याज परतावा:व्यवसाय सुरू झाल्यावर लाभ.

बँकेकडून कर्ज मंजूर होऊन व्यवसाय प्रत्यक्ष सुरू झाल्यानंतर, तुम्ही दरमहा भरलेल्या व्याजाची रक्कम (१२% च्या मर्यादेत) शासन थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा करते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

१. सिबिल स्कोअर (CIBIL Score) कमी असल्यास हे कर्ज मिळते का?

कर्ज मंजुरीचा अंतिम निर्णय बँकेच्या नियमांवर अवलंबून असतो. मात्र, चांगला व्यावसायिक आराखडा आणि केंद्र सरकारच्या क्रेडिट गॅरंटी योजनेचा आधार असल्यास बँक कर्ज मंजूर करू शकते.

२. घरगुती मेस किंवा लहान कॅफेसाठी हे कर्ज घेता येते का?

होय, पर्यटन केंद्राच्या किंवा प्रवासाच्या मार्गावर असलेल्या फूड स्टॉल, कॅफे, फास्ट फूड सेंटर किंवा होमस्टेसाठी या योजनेतून लाभ मिळवता येतो.

३. हे कर्ज थेट रोख स्वरूपात मिळते का?

नाही. अधिकृत बँकेमार्फत प्रकल्प खर्चाच्या आधारे कर्ज वितरित केले जाते आणि नियमित हप्ते भरल्यानंतर व्याजाचा परतावा खात्यात जमा होतो.

लाडकी बहीण योजना: सप्टेंबर आणि दिवाळीचा हप्ता एकत्र मिळण्याची शक्यता; खात्यात जमा होणार ३,००० रुपये