महाराष्ट्रातील महिला आणि बालकांसाठी राबवल्या जाणाऱ्या सरकारी योजनांबाबत महत्त्वाची अपडेट समोर आली आहे. राज्य सरकारने महिला व बालविकास विभागाच्या योजनांचा आढावा घेत चार योजना बंद करण्याचा आणि आणखी तीन योजनांची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने थांबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. यासंदर्भातील शासन निर्णय 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी जारी झाल्याचे वृत्त आहे.
या बातमीनंतर अनेक महिलांच्या मनात मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेबाबत प्रश्न निर्माण झाले आहेत. या निर्णयाचा लाडकी बहीण योजनेवर परिणाम होणार का? महिलांना मिळणारे दरमहा ₹1,500 बंद होणार का? चला, संपूर्ण माहिती समजून घेऊया.
महिला व बालविकास विभागाने कोणत्या 4 योजना बंद केल्या?
उपलब्ध वृत्तांनुसार, शासन निर्णयानुसार 16 ऑक्टोबर 2026 पासून खालील चार योजना बंद करण्यात आल्या आहेत.
1. महिलांसाठी बहुउद्देशीय सामाजिक केंद्रे
महिलांना मार्गदर्शन, मदत आणि विविध उपक्रमांसाठी सहाय्य देणाऱ्या या योजनेचा लाभ आणि खर्च कमी होत असल्याचे कारण देण्यात आले आहे. महिलांसाठीच्या इतर केंद्रांमधूनही काही सेवा उपलब्ध असल्याचे विभागाने नमूद केले आहे.
2. जिल्हा परिषदेमार्फत महिला मंडळांना अनुदान
महिला मंडळांना अनुदान देण्याच्या योजनेला कमी प्रतिसाद आणि निधीची मागणी नसल्यामुळे ही योजना बंद करण्याचा निर्णय घेण्यात आल्याचे वृत्त आहे. याचा अर्थ महिलांसाठीचे सर्व प्रशिक्षण, कौशल्यविकास किंवा जनजागृती कार्यक्रम बंद झाले आहेत, असा होत नाही.
3. देवदासींच्या मुलांच्या पुनर्वसनासाठी आर्थिक सहाय्य
कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्यांतील देवदासींच्या पुनर्वसनाशी संबंधित संस्थांसाठी असलेली सहाय्य योजना बंद करण्यात आली आहे. या योजनेअंतर्गत मागील वर्षी खर्च झाला नसल्याचे आणि नवीन प्रस्ताव प्राप्त झाले नसल्याचे विभागाने सांगितले आहे.
4. वीज नसलेल्या अंगणवाड्यांसाठी सौरऊर्जा संच
वीजजोडणी नसलेल्या अंगणवाडी केंद्रांना सौरऊर्जा संच देण्याची योजना बंद करण्यात आली आहे. उपलब्ध वृत्तानुसार, याऐवजी अंगणवाड्यांच्या वीजबिलांसाठी मदतीची पर्यायी व्यवस्था करण्यात आली आहे.
आणखी कोणत्या 3 योजनांची अंमलबजावणी थांबवली जाणार?
चार योजनांव्यतिरिक्त आणखी तीन योजनांबाबत टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे नियोजन आहे. मात्र, या तिन्ही योजना एकाच दिवशी बंद झालेल्या नाहीत.
1. माझी कन्या भाग्यश्री योजना
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेच्या जागी 1 एप्रिल 2023 पासून ‘लेक लाडकी’ योजना सुरू करण्यात आली होती. आता जुन्या योजनेचे स्वतंत्र अर्थसंकल्पीय लेखाशीर्ष बंद करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे.
महत्त्वाचे म्हणजे, 31 मार्च 2023 पर्यंत पात्र ठरलेल्या लाभार्थ्यांची प्रलंबित देयके मार्च 2027 अखेरपर्यंत देण्याची तरतूद असल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे जुन्या योजनेचे लेखाशीर्ष बंद होणे आणि पात्र लाभार्थ्यांची प्रलंबित रक्कम निकाली काढणे या वेगळ्या बाबी आहेत.
2. निवारागृह चालवणाऱ्या संस्थांना आर्थिक सहाय्य
‘आधारगृह’ अंतर्गत निवारागृहे चालवणाऱ्या स्वयंसेवी संस्थांना दिल्या जाणाऱ्या सहाय्य योजनेची अंमलबजावणी भविष्यात बंद करण्याचे नियोजन आहे. मात्र, सर्व जिल्ह्यांमध्ये ‘शक्ती सदन’ स्थापन झाल्यानंतरच आर्थिक वर्ष 2027–28 पासून ही योजना बंद करण्याचा विचार आहे.
शक्ती सदन, सखी वन स्टॉप सेंटर आणि इतर यंत्रणांद्वारे महिलांना निवारा, समुपदेशन आणि मार्गदर्शनासारख्या सेवा उपलब्ध करून देण्याची व्यवस्था कायम ठेवण्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
3. कोविडमुळे अनाथ झालेल्या बालकांसाठी आर्थिक मदत
कोरोना काळात अनाथ किंवा निराधार झालेल्या बालकांसाठीच्या आर्थिक सहाय्य योजनेची अंमलबजावणीही आर्थिक वर्ष 2027–28 पासून टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे नियोजन आहे.
विभागाच्या माहितीनुसार, पात्र बालकांना इतर योजनांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे संबंधित कुटुंबांनी आपल्या लाभाची स्थिती आणि पर्यायी योजनेची पात्रता संबंधित कार्यालयाकडून तपासणे महत्त्वाचे आहे.
मग मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना बंद होणार का?
हा सर्वांत महत्त्वाचा प्रश्न आहे. महिला व बालविकास विभागाच्या या सात योजनांमध्ये बदल झाल्याच्या वृत्तात मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना बंद केल्याचे नमूद नाही. त्यामुळे या निर्णयामुळे लाडकी बहीण योजनेचा दरमहा ₹1,500 चा लाभ बंद होणार आहे, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.
लाडकी बहीण योजनेची स्थिती, पात्रता, हप्ता आणि अर्जासंबंधीच्या सूचना स्वतंत्रपणे तपासाव्यात. अधिकृत माहितीसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या संकेतस्थळाला भेट द्या:
अधिकृत संकेतस्थळ: https://ladakibahin.maharashtra.gov.in/
या निर्णयामागे सरकारने कोणती कारणे दिली?
उपलब्ध वृत्तांनुसार, योजनांचा कमी वापर, निधीची मागणी कमी असणे, खर्चात घट, पर्यायी योजना उपलब्ध असणे आणि प्रशासकीय कामकाज सुलभ करणे या बाबींचा आढावा घेण्यात आला. काही सेवांसाठी ऑनलाइन अर्जप्रक्रिया आणि पर्यायी यंत्रणा विकसित करण्याचेही नियोजन आहे. याचा अर्थ महिला व बालकांसाठीच्या सर्व सरकारी सेवा बंद होत आहेत, असा नाही.
लाभार्थ्यांनी काय करावे?
- आपल्या योजनेची सद्यस्थिती अधिकृत पोर्टलवर तपासा.
- जुन्या योजनेतील प्रलंबित लाभ असल्यास संबंधित विभागाशी संपर्क साधा.
- पर्यायी योजनेसाठी पात्रता आणि अर्जाची प्रक्रिया जाणून घ्या.
- सोशल मीडियावरील अप्रमाणित संदेशांवर विश्वास ठेवू नका.
- योजना बंद करण्याचा निर्णय आणि प्रत्यक्ष लाभ थांबण्याची तारीख यातील फरक समजून घ्या.
निष्कर्ष
महाराष्ट्र महिला व बालविकास विभागाच्या सात योजनांबाबत शासनाने बदल केले आहेत. त्यापैकी चार योजना 16 ऑक्टोबर 2026 पासून बंद करण्यात आल्याचे वृत्त आहे, तर आणखी तीन योजनांची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने थांबवण्याचे नियोजन आहे. काही प्रकरणांमध्ये प्रलंबित देयके आणि पर्यायी योजनांची व्यवस्था कायम ठेवण्यात आली आहे.
लाडकी बहीण योजना बंद झाल्याची पुष्टी या निर्णयातून होत नाही. त्यामुळे लाभार्थ्यांनी घाबरून न जाता योजनेच्या अधिकृत पोर्टलवरील नवीन सूचनांची पडताळणी करावी.
महत्त्वाची सूचना: योजनांची स्थिती, पात्रता, प्रलंबित देयके आणि अंमलबजावणीच्या तारखांबाबत अंतिम माहितीसाठी संबंधित शासन निर्णय आणि अधिकृत विभागीय सूचना तपासाव्यात.